logo

70. rocznica śmierci gen. Mariusza Zaruskiego


8 kwietnia minęła 70. rocznica śmierci generała Mariusza Zaruskiego – wielkiego Polaka, taternika, prekursora narciarstwa, założyciela TOPR, żeglarza, żołnierza Legionów, artysty – malarza, pisarza, pierwszego kapitana harcerskiego statku flagowego „Zawisza Czarny”, działacza społecznego,  wychowawcy młodzieży.

 


Mariusz Zaruski urodził się w roku 1968 w Dumanowie na Podolu; po ukończeniu gimnazjum w Kamieńcu Podolskim rozpoczął studia matematyczno-fizyczne w Odessie. To w Odessie po raz pierwszy zobaczył morze, które go urzekło, a swoje zamiłowanie do morza utrwalał na płótnach. Udane próby malarskie zachęciły go do wstąpienia do Szkoły Sztuk Pięknych. W roku 1894 zostaje aresztowany i jako organizator spisku otrzymuje wyrok: 1,5 roku więzienia i 5 lat zesłania na Sybir. Zesłano go do Archangielska, gdzie ukończył Szkołę Morską uzyskując tytuł Szturmana Żeglugi Wielkiej. W tym czasie wiele pływał po morzach arktycznych. Po odbyciu kary powrócił do Odessy, ożenił się z Izabelą Kietlińską, a następnie pojechał do Krakowa (1901-1906), w którym ukończył malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych. Ze względu na zły stan zdrowia żony przeniósł się do Zakopanego (1907).
10 lat pobytu w Zakopanem uczyniły z Mariusza Zaruskiego jednego z najbardziej zasłużonych ludzi dla Tatr. Ożywił taternictwo zimowe poprzez rozpowszechnienie użycia nart. W roku 1909 założył Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe i został jego pierwszym naczelnikiem.
W czasie I wojny światowej powierzono mu zadanie sformowania 11. Pułku Ułanów i objęcia nad nim dowództwa. Odznaczony Virtuti Militari V klasy za brawurowo dokonany atak na dworzec kolejowy podczas walk o Wilno oraz kilkakrotnie Krzyżem Walecznych.
W 1924 założył Yacht Club Polski, w roku 1927 powołano go na stanowisko sekretarza generalnego Komitetu Floty Narodowej, z jego inicjatywy powstała Liga Morska i Rzeczna. W roku 1929 ze składek społecznych zakupiono „Dar Pomorza” i wiele innych jachtów pełnomorskich.
1 września 1939 roku zgłosił się do wojska, lecz z powodu podeszłego wieku, nie został przyjęty. Wyjechał do Lwowa i ukrywał się, korzystając z fałszywych dokumentów. Końcem marca 1940 roku były porucznik Wojska Polskiego wydał go NKWD. W wyniku śledztwa generał i jego żona, podejrzani o udział w organizacji konspiracyjnej, zostali skazani na 5 lat zsyłki. Wiek i nieludzkie warunki sowieckich więzień tak osłabiły organizm generała, że zapadł na cholerę. W 1941 roku zmarł w więzieniu NKWD w Chersoniu koło Odessy i tam został pochowany.
Jesienią 1997 roku z inicjatywy Związku Harcerstwa Polskiego urnę z ziemią z grobu generała Zaruskiego sprowadzono do Polski i złożono na Starym Cmentarzu w Zakopanem. Pośmiertnie (1997) generał został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.
By upamiętnić 70. rocznicę śmierci generała Mariusza Zaruskiego, Poczta Polska w Nowym Sączu wydała kartkę pocztową, którą wraz z odciskiem pamiątkowego stempla można będzie nabyć w Urzędzie Pocztowym (Krupówki 20).

Karta pcoztowa wydana przez Pocztę Polską


Zapraszamy także do zapoznania się z przejrzanym i poprawionym wydaniem książki autorstwa Macieja Pinkwarta Zakopiańskim szlakiem Mariusza Zaruskiego”. Znajduje się ona także w Internecie na stronie autorawww.pinkwart.

Z kolei w Nowym, Targu, w
70. rocznicę śmierci gen. Mariusza Zaruskiego Podhalańska Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa wraz z Tatrzańskim Ochotniczym Pogotowiem Ratunkowym, Muzeum Tatrzańskim w Zakopanem i Tatrzańskim Parkiem Narodowym zaprosiły do auli PPWSZ na sesję naukową pod wymownym hasłem: „Kurs na słońce - tak trzymać” Gen. Mariusz Zaruski (1867-1941). O generale Zaruskim mówili: dr Anna Mlekodaj – prorektor PPWSZ, prof. Zbigniew Mirek - dyrektor Instytutu Botaniki PAN, dr Paweł Skawiński - dyrektor TPN, Michał Jagiełło – TOPR, Justyna Kuzon i dr Małgorzata Muszyńska-Kurnik - PPWSZ, dr Maciej Pinkwart – historyk, Wiesław Wójcik – redaktor naczelny rocznika „Wierchy”, dr Aleksandra Kijak – Uniwersytet Jagielloński, Konrad Pollesch, Mirosław Kuklik, dr Franciszek Mróz - Instytut Geografii Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie i Łukasz Mróz - Instytut Geografii UJ.


Copyright nieznanetatry.pl &GÓRY