

Zaruski z towarzyszami na Zmarzłych Czubach - nieznane zdjęcie Stanisława Zdyba
Podczas jednej z ostatnich kwerend w zbiorach fotograficznych Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, natrafiłem na nieznane moim zdaniem zdjęcie Stanisława Zdyba. Przedstawia ona Mariusza Zaruskiego, Leona Lorię i Józefa Lesieckiego, podczas zimowej wspinaczki granią Zmarzłych Czubów.
Fotografia przedstawia związanych liną trzech wspinaczy. Pierwszy z nich, siedzący okrakiem na grani, to z pewnością Zaruski, za nim widoczni są towarzysze: Loria i Lesiecki, ale są na tyle daleko, że trudno ich rozpoznać. Zdyb był w tym towarzystwie „czwartym do brydża” i wykonał dokumentację tego przejścia. Na kliszy szklanej są wyryte pierwsze inicjały imienia i nazwiska Zdyba - „SZ” oraz napis „Zmarzłe Czuby”. Jako tło służą Granaty. Zdjęcie nie jest datowane, ale pochodzi z kwietnia 1911 r. Witold Henryk Paryski podaje, że właśnie wtedy Zaruski dokonał pierwszego zimowego wejścia na Zmarzłą Przełęcz. Dodajmy, że 9 kwietnia 1925 r. był tam powtórnie z towarzyszami i dokonał zjazdu narciarskiego na północ, w stronę Zmarzłego Stawu.
Teraz kilka informacji topograficznych. Zmarzłe Czuby to dwie turnie o wysokości 2193 i 2189 m n.p.m., znajdujące się we wschodniej grani Małego Koziego Wierchu, rozdzielone przełęczą. Od głównego wierzchołka oddziela je wąska Zmarzła Przełączka Wyżnia, z której opada głęboki Żydowski Żleb. Bezpośrednio od Zmarzłych Czub schodzą jeszcze dwa inne żleby. Strome, południowe ściany Zmarzłych Czub, opadające w kierunku Pustej Dolinki, mają ok. 160 m wysokości. Od sąsiedniej w grani Zamarłej Turni, Zmarzłe Czuby oddzielone są Zmarzłą Przełęczą. Pierwszego odnotowanego wejście na zachodni wierzchołek Zmarzłych Czub dokonał twórca słynnej „Orlej Perci”, ks. Walenty Gadowski z osobami towarzyszącymi – ok. 1902 r. Stało się to podczas wejścia na Mały Kozi Wierch. W południowo-wschodnich, stromych ścianach Zmarzłych Czub, znajduje się wiele dróg wspinaczkowych o dużym stopniu trudności. Przez rejon Zmarzłych Czub przebiega znakowana czerwono słynna Orla Perć, prowadząca z przełęczy Zawrat na Krzyżne. Szlak poprzez podciętą płytę wyprowadza na Zmarzłą Przełęcz, w której znajduje się trzymetrowej wysokości, charakterystyczna skała, popularnie nazywana "chłopkiem". Dobrze widoczne są stąd potężne zerwy południowej ściany Zamarłej Turni.